Gaststuk: De heksenjacht op jeugdzorg is dit jaar vroeg van start

Het regent al jaren negatieve rapporten over de jeugdzorg en als je deze op een rij zet, liegt het er niet om. Hieronder staan een paar (versimpelde) conclusies die het topje van de ijsberg laten zien:

  • Tussen de 25% en 45% van alle pleegzorgplaatsingen eindigt in een “ breakdown” (Onderzoek Haans Tilburg University)
  • Van alle zwerfjongeren heeft 60% een verleden in jeugdzorg (Onderzoek UVA).
  • De kans om seksueel misbruikt te worden in een instelling is dubbel zo groot dan normaal (Commissie Samson).
  • Van alle meisjes die op hun 18de een instelling verlaten is 31% binnen 1 jaar zwanger en 53% binnen 2 jaar (Onderzoek Krabbendam VUmc).
  • 10 % van alle kinderen die ooit in jeugdzorg verbleven, heeft “vaak” tot “zeer vaak” geweld meegemaakt. Slechts 25% van de kinderen had gedurende hun verblijf geen geweld meegemaakt (Commissie de Winter).

Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd

Bovenop deze beperkte selectie van conclusies van metershoge rapporten, komt nu het rapport “kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd” wat ingaat op de gevolgen van de bezuinigingen zoals de enorme wachtlijsten en het personeelstekort en het verloop in personeel bij de jeugdzorg. Over al deze rapporten is genoeg geschreven en alle conclusies wijzen op het zelfde; de meest kwetsbare kinderen krijgen de rekening.

We zoeken niet naar oplossingen, maar naar schuldigen

Maar in plaats van te zoeken naar oplossingen, gaan we op zoek naar de verantwoordelijke (lees: de schuldige) en gaan we regels veranderen (lees: risico regelreflex). Er worden nieuwe instanties opgetuigd, omdat de oude niet meer voldoen. Oude instanties bieden vervolgens vernieuwde diensten aan om het probleem het hoofd te bieden. Alles nog steeds gebaseerd op een structuur van verantwoording afleggen aan de verantwoordelijke (lees: wantrouwen, of zoals dit in Nederland wordt genoemd: het inkoopbeleid van gemeenten). De gemeenten willen zo weinig mogelijk aanbieders (lees: aanspreekpartners/administratieve handelingen) en toch zoveel mogelijk vrije keuze voor de burgers. In de praktijk leidt dit vaak tot tegenstrijdigheden.

Richt de jeugdzorg in op de behoefte van het kind

Voor de kinderen maakt het niets uit of wij als hulpverlener bij een grote of kleine aanbieder werken. Ook maak het niets uit of gecentraliseerd of gedecentraliseerd wordt gewerkt. Voor kinderen in de knel is dit niet relevant. Hoe we de jeugdzorg ook gaan inrichten, laten we dit vooral doen vanuit de behoefte van het kind, zonder kaders, kokers, politiek, beleidsmatig of organisatiebelang. Alle hulpverlening (die door bureaucratie) niet voldoet, is een verspilling van geld, energie, emotie en welzijn van het kind. Een hulpverleningsplan dat niet gedragen wordt door zowel de hulpvrager als de hulpaanbieder heeft geen kans van slagen. Dit is niet nieuw.

Het werkveld zit vol met gepassioneerde mensen

Ik hoop bij elk rapport opnieuw dat we gaan redeneren vanuit deze visie in plaats van de jacht op de schuldige. De zoektocht naar de schuldige is een ideale manier is om niet kritisch naar ons eigen functioneren te kijken. Regels maken voor schijnveiligheid geeft ons een goed gevoel dat we iets betekenen in tijden van crisis. Iedereen en niemand is schuldig en nieuwe regels lossen niets op, gezond verstand kan een eind komen. Opvallend vind ik dat ik in het werkveld vooral gepassioneerde mensen ontmoet. Mensen, die zich willen inzetten voor het welzijn van kinderen, maar door de structuur beperkt worden in hun handelen. Hetgeen wijst op een logische eerste stap om het op te lossen.

Dit gaststuk is geschreven door onze directeur Geert Klasens. Heb jij direct hulp nodig omdat je in een benarde situatie zit met Jeugdzorg? Neem dan contact met ons op via 085-8771250. Wij geven je graag persoonlijk advies.